{"id":12958,"date":"2016-06-10T11:36:07","date_gmt":"2016-06-10T09:36:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jedwabno.pl\/?p=12958"},"modified":"2016-06-17T11:58:57","modified_gmt":"2016-06-17T09:58:57","slug":"zrodla-rzeki-czarnej-wyprawa-do-matecznika-przyrody","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/12958\/zrodla-rzeki-czarnej-wyprawa-do-matecznika-przyrody","title":{"rendered":"\u0179r\u00f3d\u0142a Rzeki Czarnej – wyprawa do matecznika przyrody"},"content":{"rendered":"

\"Rzeka<\/a>Rzeka Czarna, lewy dop\u0142yw Omulwii, wyp\u0142ywa z Jeziora Czarnego w Czarnym Piecu i z\u00a0jeziora D\u0142u\u017cek, tu\u017c za le\u015bnym go\u015bci\u0144cem do Tylkowa a przed \u0142\u0105kami kolonii D\u0142u\u017cek i pomnikow\u0105 alej\u0105 d\u0119b\u00f3w, uznan\u0105 za rezerwat przyrody. Oba strumienie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119\u00a0zaraz\u00a0za szos\u0105 z Olsztynka do Jedwabna i nape\u0142niaj\u0105 wsp\u00f3lnie rozleg\u0142e bagno, w kt\u00f3rym przyjmuj\u0105 jeszcze wod\u0119 ze strumienia uchodz\u0105cego z tego swoistego ? mikropojezierza? wok\u00f3\u0142 jeziora Priamy.<\/strong><\/p>\n

Rzeka Czarna bierze pocz\u0105tek tak\u017ce w jednej z po\u0142udniowych zatoczek jeziora i p\u0142ynie przez podmok\u0142e komysze sosnowego boru, nast\u0119pnie pod szos\u0105 do Jedwabna, \u0142\u0105czy si\u0119 z strumieniem z D\u0142u\u017cka i wnika w rozleg\u0142e mokrad\u0142a s\u0105siaduj\u0105ce na zachodzie z jeziorkiem Priamy. Ptaki i zwierz\u0119ta maj\u0105 spok\u00f3j w rozleg\u0142o\u015bciach torfowych i puszcza\u0144skich komyszach. Tylko w kilku miejscach, z dr\u00f3g otaczaj\u0105cych \u00f3w zak\u0105tek, mo\u017cna doj\u015b\u0107 do punkt\u00f3w widokowych ods\u0142aniaj\u0105cych wczesn\u0105 wiosn\u0105 tajemniczy krajobraz.<\/p>\n

Opu\u015bciwszy niezwyk\u0142e torfowisko zaro\u015bni\u0119te wiklin\u0105 i trzcinami, rzeka nabiera charakteru, p\u0142yn\u0105c le\u015bn\u0105 dolin\u0105 nieopodal malowniczej le\u015bnicz\u00f3wki Grobka, przez komysze le\u015bnych mokrade\u0142, potem w s\u0105siedztwie siedlisk \u017curawi na rozleg\u0142ych podmok\u0142ych i cz\u0119\u015bciowo zmeliorowanych \u0142\u0105kach i polanach. Przep\u0142ywa obok rezerwatu starych D\u0119b\u00f3w Napiwodzkich, nast\u0119pnie pod mostem szosy z Nidzicy do Jedwabna. Za nim przemierza kolejne rozleg\u0142e mokrad\u0142o zaro\u015bni\u0119te \u0142ozowym \u0142\u0119giem, szuwarami,oczeretami zas\u0142aniaj\u0105cymi widok na Nowe Borowe, by za wynios\u0142\u0105 skarp\u0105 z punktem widokowym na por\u0119bie wp\u0142yn\u0105\u0107 do Omulwii za Ma\u0142ym D\u0119bowcem.<\/p>\n

\"Za<\/a>

Za chwil\u0119 Omulew spotka Czarn\u0105<\/p><\/div>\n

Uj\u015bcie Czarnej do Omulwii zas\u0142ania olchowy \u0142\u0119g wie\u0144cz\u0105cy \u0142\u0105k\u0119, kt\u00f3ra rozpo\u015bciera si\u0119 wzd\u0142u\u017c owej skarpy z punktem widokowym. Kajakiem mo\u017cna p\u0142yn\u0105\u0107 wczesn\u0105 wiosn\u0105, p\u00f3ki nurt rzeki nie zaro\u015bnie moczark\u0105, gr\u0105\u017celem, trzcinami, tatarakiem, barszczami o bia\u0142ych kwiatach w formie baldachim\u00f3w, szczawiami, pokrzywami, kolonizuj\u0105cymi ka\u017cd\u0105 mulist\u0105 zastoin\u0119 p\u0142ytkiego dna lub szcz\u0105tki obumar\u0142ych olch.\u00a0To\u0144 rzeki \u00a0jest ciemna od koloru dna. Da si\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 tak\u017ce pod pr\u0105d. Jedyna uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107, to powalone olchy, przez kt\u00f3re trzeba przepycha\u0107 kajak. Ust\u0119puj\u0105ce pod stopami dno nie pomaga w przeprawach, za to widoki wok\u00f3\u0142 niezwyk\u0142e.<\/p>\n

Rzeka nie bierze si\u0119 z jednego miejsca. Najbardziej oczywistym wydaje si\u0119 jezioro D\u0142u\u017cek.\u00a0Drugim ? bagienny obszar wok\u00f3\u0142 jeziora Priamy i s\u0105siaduj\u0105cych z nim zarastaj\u0105cych jeziorek ? uwielbiany przez \u017curawie, kt\u00f3re potrafi\u0105 wyprowadza\u0107 swoje m\u0142ode na spacery po asfalcie lokalnej drogi przebiegaj\u0105cej z Nidzicy wzd\u0142u\u017c Jeziora Omulewskiego do skrzy\u017cowania z szos\u0105 Olsztynek ? Jedwabno.<\/p>\n

Najmniej oczywistym miejscem, sk\u0105d Czarna czerpie wod\u0119, jest\u00a0Wiercibaba<\/em>.\u00a0To niezwyk\u0142e uroczysko le\u017cy nieopodal p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci jeziora D\u0142u\u017cek w cieniu starego boru, kt\u00f3ry zarasta wzniesienie morenowe wypi\u0119trzone na prawie dwadzie\u015bcia metr\u00f3w nad poziom jeziornej tafli. Schodz\u0105c z g\u00f3ry, trafimy na le\u015bny dukt wiod\u0105cy brzegiem tajemniczego torfowiska zaro\u015bni\u0119tego starymi sosnami, \u015bwierkami, osikami, brzozami, kt\u00f3rych ga\u0142\u0119zie opanowa\u0142y r\u00f3\u017cne gatunki porost\u00f3w z najbardziej frapuj\u0105c\u0105 brodaczk\u0105, zwisaj\u0105c\u0105 z ga\u0142\u0105zek\u00a0delikatnymi brodami. Podszyt wype\u0142niaj\u0105 krzaki \u0142ozy, kaliny; runo ? k\u0119py bagna zwyczajnego i \u0142any bor\u00f3wki bagiennej, dywany mch\u00f3w wielu gatunk\u00f3w. Zb\u0142\u0105dziwszy na wydeptane przez zwierz\u0119ta \u015bcie\u017cki, mo\u017cna zatraci\u0107 si\u0119 w zbieraniu jag\u00f3d z krzak\u00f3w si\u0119gaj\u0105cych pasa i wy\u017cej. Intensywny zapach kwitn\u0105cego bagna tumani w ciep\u0142y majowy dzie\u0144. Gdzie\u015b \u015brodkiem tego obszaru p\u0142ynie niepozorny strumyk, wype\u0142niaj\u0105c r\u00f3w melioracyjny, dzisiaj kompletnie zaro\u015bni\u0119ty moczark\u0105 i innymi wodorostami. Po\u0142udniowe s\u0142o\u0144ce z trudem przenika wn\u0119trze bagiennego boru.<\/p>\n

\"Wiercibaba\"<\/a>

Wiercibaba<\/p><\/div>\n

To miejsce prezentuje typowy helokren, nizinny wysi\u0119k, z kt\u00f3rego woda wycieka z mozo\u0142em przez zaro\u015bni\u0119te torfowisko, a podczas d\u0142ugotrwa\u0142ej suszy zamiera, nie mog\u0105c zasili\u0107 \u0142o\u017cysk strumieni. Wiercibab\u0119<\/em>\u00a0nape\u0142nia woda opadowa i wys\u0105czaj\u0105ca si\u0119 spod morenowych stok\u00f3w tworz\u0105cych rozleg\u0142\u0105 kotlin\u0119. Nie wida\u0107 ju\u017c \u015blad\u00f3w erozji wstecznej, zas\u0142oni\u0119tych przez nawarstwiony torf i ro\u015bliny, kt\u00f3re na nich wyros\u0142y. Przypuszczalnie, setki lat wcze\u015bniej torfowisko i obydwa jeziora tworzy\u0142y jeden, niezbyt g\u0142\u0119boki akwen. Wiercibaba<\/em>\u00a0sta\u0142a si\u0119 ostoj\u0105, odk\u0105d zaniechano odnawiania rowu melioracyjnego. Podczas roztop\u00f3w po \u015bnie\u017cnej zimie woda przelewa si\u0119 do jeziora \u0141abuny Du\u017ce i Ma\u0142e przez przepusty pod odnowionym go\u015bci\u0144cem do Tylkowa.<\/p>\n

Niezwykle urokliwy jest p\u00f3\u0142nocny brzeg \u0141abun Du\u017cych w zak\u0105tku Wojtkowizna. Schodzi si\u0119 do\u0144 stokiem \u0142agodnie nachylonej ku po\u0142udniu skarpy i trafia w s\u0142oneczny nastr\u00f3j drogi biegn\u0105cej skrajem brzegu mi\u0119dzy czapami jasnego mchu.\u00a0Wzd\u0142u\u017c wody rosn\u0105 urokliwe sosny, brzozy, ja\u0142owce, krzaki \u0142ozy. Jaskrawy piasek sypie si\u0119 spod korzeni drzew, pokrywa jeziorne dno, \u0142agodnie opadaj\u0105ce ku \u015brodkowi jeziora. Daleko od brzegu wida\u0107 li\u015bcie rdestnic, pojedyncze li\u015bcie gr\u0105\u017celi, kt\u00f3rym nie sprzyja brak mu\u0142u. To\u0144 jeziora jest jasna w przeciwie\u0144stwie do ciemnej br\u0105zowej toni \u0141abun Ma\u0142ych. Trzcina zarasta jedynie skraj wodnego rozlewiska, nie tworz\u0105c g\u0119stych pasm. Dopiero dalej ro\u015bnie \u0142anami: jednym towarzysz\u0105cym cyplowi zachodniego brzegu, drugim ozdabiaj\u0105cym mielizn\u0119 i p\u0142yciutkie, cz\u0119sto suche wej\u015bcie do znikaj\u0105cego strumienia.<\/p>\n

\"\u0141abuny<\/a>

\u0141abuny Du\u017ce z podmok\u0142ego brzegu<\/p><\/div>\n

Wschodni brzeg jeziora tonie o \u015bwicie w g\u0142\u0119bokim cieniu. Trudno do niego doj\u015b\u0107 przez podmok\u0142y las. W niewielu miejscach \u015bcie\u017cki prowadz\u0105 nad sam\u0105 wod\u0119. Najdogodniejszym punktem widokowym jest k\u0142adka obok zjazdu do punktu poboru wody. Odbiegaj\u0105ce brzegi s\u0105 zamulone i zaro\u015bni\u0119te sitowiem, trzcin\u0105, skrzypem. Drog\u0119 wzd\u0142u\u017c jeziora nadsypano grub\u0105 warstw\u0105 posp\u00f3\u0142ki i \u017cwiru przemieszanego z kruszywem. Gdyby nie to, podczas roztop\u00f3w samochody i maszyny zapada\u0142yby si\u0119 w koleinach. Teren wok\u00f3\u0142 jest p\u0142aski a\u017c do wzniesienia morenowego, za kt\u00f3rym rozlewa si\u0119 D\u0142u\u017cek z lustrem wody ni\u017cszym w stosunku do \u0141abun o dwa metry.<\/p>\n

Zachodnim brzegiem \u0141abun Du\u017cych jest le\u015bna skarpa z drog\u0105 wiod\u0105c\u0105 jej grzbietem a potem jej stokiem w kierunku \u0141abun Ma\u0142ych. \u015acie\u017cka wzd\u0142u\u017c kraw\u0119dzi brzegu zanika w pewnej chwili. Schodzimy z niej, je\u015bli lustro wody jest obni\u017cone, i spacerujemy po mokrym piasku wzd\u0142u\u017c obna\u017conych korzeni olch, brz\u00f3z i sosen, kt\u00f3re wyros\u0142y na podmywanym gruncie. Czasem towarzysz\u0105 wydry, buszuj\u0105ce na skraju lasu albo nurkuj\u0105ce za rybami na jasnych mieliznach. Mo\u017cna cieszy\u0107 si\u0119 ich obecno\u015bci\u0105, siedz\u0105c na pniach drzew, kt\u00f3re zaleg\u0142y na p\u0142yciznach podmyte albo podci\u0119te przez bobry. W niekt\u00f3rych miejscach trudno i\u015b\u0107, zw\u0142aszcza z rowerem u boku. Coraz bardziej zasieczony las wstrzymuje ruch.<\/p>\n

\"Nieprzyst\u0119pny<\/a>

Nieprzyst\u0119pny brzeg \u0141abun\u00f3w Ma\u0142ych<\/p><\/div>\n

Z po\u0142udniowej ko\u0144cowej zatoczki uchodzi cz\u0119sto zanikaj\u0105cy strumie\u0144. Je\u015bli p\u0142ynie, to dnem pog\u0142\u0119bionego sztucznie koryta pod le\u015bnymi duktami a\u017c do \u0142\u0105ki nad w\u0105sk\u0105 i p\u0142ytk\u0105 zatoczk\u0105 Jeziora Czarnego.\u00a0\u0141abuny Du\u017ce i Ma\u0142e rozdziela grzbiet moreny, kt\u00f3ry opada na wsch\u00f3d i ust\u0119puje miejsca p\u0142askiemu fragmentowi terenu, niewiele wy\u017cszemu ni\u017c poziom wody obu jezior. R\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cy oba rozlewiska przebiega przez zakrzaczon\u0105 por\u0119b\u0119. Z g\u0142\u0119bi lasu od strony D\u0142u\u017cka dobiega do \u0141abun Ma\u0142ych jeszcze jeden znikaj\u0105cy podczas suszy ciek. \u0141abuny Ma\u0142e skrywa stary b\u00f3r o bujnym podszycie. Trudno wypatrzy\u0107 w nim doj\u015bcie nad wod\u0119 pod masztowymi sosnami i starymi olchami.\u00a0Dno tutaj opada szybko. Ciemna woda ubarwia opad\u0142e li\u015bcie i piasek dna ciemnym br\u0105zem. Jezioro, mimo kameralnych rozmiar\u00f3w, wydaje si\u0119 g\u0142\u0119bokie. Fragmentami brzeg jest trudno dost\u0119pny, zw\u0142aszcza pod opadaj\u0105cymi stokami niewielkich wzniesie\u0144. Droga wzd\u0142u\u017c zachodniego brzegu zamienia si\u0119 w trudno dost\u0119pn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 wie\u0144czy g\u0119stwina chaotycznie rosn\u0105cego lasu.<\/p>\n

\"Wiosna<\/a>

Wiosna w rozlewiskach Rzeki Czarnej<\/p><\/div>\n

W niekt\u00f3rych miejscach\u00a0p\u00f3\u0142nocnej zatoczki Czarnego,\u00a0wok\u00f3\u0142 wbitych w dno \u017cerdzi, wyros\u0142y turzyce. Nad zachodni\u0105 zatoczk\u0105 jeziora roz\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 zabudowania Czarnego Pieca, o kt\u00f3rym pierwsze wzmianki, pochodz\u0105ce z XVIII wieku, m\u00f3wi\u0142y o zagrodach smolarzy.\u00a0Dalej za le\u015bnicz\u00f3wk\u0105 zaczyna si\u0119 szlak rowerowy w kierunku Ba\u0142d, Tylkowa i Pasymia, ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna opowie\u015b\u0107.<\/p>\n

Fot. Piotr Petrel, Damian Czerniewicz<\/em><\/span>
\n .<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rzeka Czarna, lewy dop\u0142yw Omulwii, wyp\u0142ywa z Jeziora Czarnego w […]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":12959,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[24,23],"tags":[],"class_list":["post-12958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przyroda","category-turystyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/12958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/comments?post=12958"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/12958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13095,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/12958\/revisions\/13095"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/media\/12959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/media?parent=12958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/categories?post=12958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/tags?post=12958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}