{"id":11670,"date":"2016-01-26T15:33:42","date_gmt":"2016-01-26T14:33:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jedwabno.pl\/?p=11670"},"modified":"2016-01-26T20:16:22","modified_gmt":"2016-01-26T19:16:22","slug":"zlote-gory-tajemnica-kommando-goldberg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/11670\/zlote-gory-tajemnica-kommando-goldberg","title":{"rendered":"Z\u0142ote G\u00f3ry – tajemnica kommando 'Goldberg’"},"content":{"rendered":"

Jedwabno i s\u0105siednie miejscowo\u015bci pe\u0142ne s\u0105 niemo\u017cliwych tajemnic. Poszukiwaczom przesz\u0142o\u015bci podsuwamy legend\u0119 a mo\u017ce te\u017c nieco wi\u0119cej o skarbach nieprzebranych. Zapraszamy odkrywc\u00f3w historii do odwiedzin Mazur Po\u0142udniowych i poszukiwa\u0144 odpowiedzi na pytania, kt\u00f3re do dzisiaj czekaj\u0105 na wyja\u015bnienia…<\/strong><\/p>\n

\"Znak<\/a>

Znak taktyczny z rozbitego wozu dow\u00f3dcy kompanii saper\u00f3w niemieckiej dywizji<\/p><\/div>\n

Na terenie by\u0142ego poligonu wojskowego, w pobli\u017cu nie istniej\u0105cej ju\u017c wsi Ulesie znajduj\u0105 si\u0119 Z\u0142ote G\u00f3ry. Przez stulecia da\u0142y przyczynek do wielu mazurskich legend a \u017ce w ka\u017cdej legendzie tkwi ziarenko prawdy, pos\u0142uchajmy tej o Z\u0142otych G\u00f3rach w\u0142a\u015bnie. Legenda tworz\u0105c kanon najwa\u017cniejszych mazurskich opowiada\u0144 ludowych pobudza\u0142a wyobra\u017ani\u0119 Mazur\u00f3w tak bardzo, i\u017c zaraz po Wielkiej Wojnie sta\u0142a si\u0119 nawet celem masowych pielgrzymek, o kt\u00f3rych rozpisywa\u0142y si\u0119 niegdy\u015b og\u00f3lnokrajowe gazety niemieckie. Mija\u0142y lata a opowie\u015b\u0107 o ukrytych skarbach stawa\u0142a si\u0119 co raz bardziej… prawdopodobna.<\/p>\n

Pierwszym, zapami\u0119tanym sprawc\u0105 zamieszania sprzed ostatniej wojny, by\u0142 robotnik le\u015bny ze wsi Jab\u0142onka. Wiele dni nie m\u00f3g\u0142 zapomnie\u0107 swojego snu, tote\u017c opowiada\u0142 o nim ka\u017cdemu, kogo spotka\u0142. We \u015bnie kolorowym anio\u0142 przecudny prowadzi oto do ukrytych w g\u0142\u0119bi Z\u0142otych G\u00f3r skarb\u00f3w. Bogactw tych mia\u0142o by\u0107 tak du\u017co, \u017ce wystarczy\u0142oby na sp\u0142at\u0119 niemieckich d\u0142ug\u00f3w za krzywdy poprzedniej Wielkiej Wojny. Szcz\u0119\u015bliwego odkrywc\u0119, czeka\u0142o proste zadanie. Aby skarby te wydosta\u0107 na powierzchni\u0119 ziemi, nale\u017ca\u0142o modlitw\u0105 i \u015bpiewami wydrze\u0107 je pilnuj\u0105cemu czartowi.<\/p>\n

Ludzie z okolicy tak bardzo wierzyli w t\u0119 opowie\u015b\u0107, i\u017c nigdy przedtem i nigdy potem le\u015bne wzniesienia nie widzia\u0142y tylu co w\u00f3wczas. Niemieckie gazety pisa\u0142y: ’Tak te\u017c wystawali Mazurzy na wzg\u00f3rzu, cz\u0119sto nawet po nocach, w deszcz i zawieruch\u0119, zaklinaj\u0105c diabelskie duchy nieustannymi modlitwami i zakl\u0119ciami wypowiadanymi w j\u0119zyku mazurskim’<\/em>. Ka\u017cdej niedzieli, poddawano Z\u0142ote G\u00f3ry egzorcyzmom, najcz\u0119\u015bciej za pomoc\u0105 pie\u015bni ?O zmartwychwstaj\u0105cy Zbawicielu?. Te jednak nie oddawa\u0142y swoich skarb\u00f3w. Ca\u0142e zamieszanie przerwa\u0142 nadle\u015bniczy z Zimnej Wody, kt\u00f3ry znalaz\u0142 pretekst do przerwania kompromituj\u0105cego zabobonu i uzna\u0142, \u017ce niekontrolowane wycieczki poszukiwaczy skarb\u00f3w, stanowi\u0105 zagro\u017cenie po\u017carowe dla ca\u0142ego lasu.<\/p>\n

Za nim poznamy kolejne, r\u00f3wnie fascynuj\u0105ce opowie\u015bci, chocia\u017c odrobin\u0119 spr\u00f3bujmy zrozumie\u0107 jeszcze mazurskiego ch\u0142opa i zanurzmy si\u0119 w jego barwny \u015bwiat. Legendy s\u0105 przecie\u017c takie pi\u0119kne, a jeszcze te mazurskie… Wedle najbardziej znanej, w Z\u0142otych G\u00f3rach ukazywa\u0142a si\u0119 kiedy\u015b prze\u015bliczna panna. Wydostawa\u0142a si\u0119 z podziemnego pa\u0142acu przez tajemnicz\u0105 dziur\u0119 w ziemi. Ale, kto tylko j\u0105 zobaczy\u0142, ba\u0142 si\u0119 okrutnie i nie \u015bmia\u0142 zbli\u017cy\u0107 na krok. Pewien roztargniony, wiecznie zamy\u015blony m\u0142odzieniec, jak zwykle nie widz\u0105c, co si\u0119 dooko\u0142a dzieje, podszed\u0142 do zjawiska bardzo blisko. Ujrzawszy cudne lico, pad\u0142 na kolana w b\u0142ogim zachwycie. Dziewczyna rzek\u0142a: – Je\u017celi mnie wybawisz z mojej samotno\u015bci, mo\u017cesz \u017c\u0105da\u0107 ode mnie w nagrod\u0119, czego tylko zechcesz… Obieca\u0142a mu wszelkie klejnoty swoje i liczne dary z podziemnego pa\u0142acu: trzy karmne \u015bwinie z ci\u0119\u017ckim z\u0142otym korytem, trzy kury, znosz\u0105ce tylko z\u0142ote jajka, wreszcie obieca\u0142a tak\u017ce swoj\u0105 r\u0119k\u0119. M\u0142odzieniec, d\u0142ugo si\u0119 nie namy\u015blaj\u0105c, wzi\u0105\u0142 pann\u0119 na plecy i ju\u017c kierowa\u0142 si\u0119 w d\u00f3\u0142, kiedy zwierz\u0119ta otoczy\u0142y go tak dok\u0142adnie, \u017ce nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 ruszy\u0107. Panna wyja\u015bni\u0142a: – Dzie\u0142o mojego wybawienia uda si\u0119 tobie, je\u017celi bez strachu poca\u0142ujesz ka\u017cde z zebranych tu zwierz\u0105t. Podda\u0142 si\u0119 m\u0142odzian rozkazowi i zdobywszy na odwag\u0119 ca\u0142owa\u0142 zwierzyn\u0119 jak sz\u0142o. Pyszczki nadstawia\u0142y sarny, zaj\u0105ce, dzi\u0119cio\u0142y, sowy, jastrz\u0119bie i zi\u0119by, \u017cmije, padalce, jaszczurki oraz szczury, salamandry, robaki i \u017cuki. Kiedy my\u015bla\u0142, \u017ce ju\u017c sko\u0144czy\u0142, pojawi\u0142a si\u0119 obrzydliwa ropucha, ca\u0142a pokryta strupami i o fioletowych \u015blepiach. Wtedy wyczerpa\u0142a si\u0119 odwaga, i zamiast poca\u0142owa\u0107 ropuch\u0119, zawo\u0142a\u0142: – A jeszcze to i ciebie tu diabli maj\u0105? Nagle panna zapad\u0142a si\u0119 w czelu\u015b\u0107 g\u00f3ry wo\u0142aj\u0105c: – Teraz zakl\u0105\u0142e\u015b mnie ju\u017c na wieki, teraz ju\u017c musz\u0119 zrzec si\u0119 wszelkiej nadziei, abym by\u0142a wybawiona kiedykolwiek !<\/p>\n

Skarbowa emanacja tego miejsca, jak chc\u0105 takie w\u0142a\u015bnie legendy, trwa nieprzerwanie do dzisiaj, chlubi\u0105c si\u0119 kilkoma jeszcze, za to co raz mniej ju\u017c legendarnymi przekazami. Miejsce zakl\u0119te, magnetyczne, czy te\u017c po prostu urokliwe, wci\u0105\u017c przywo\u0142a\u0142o tropicieli tajemmnic. Oko\u0142o 1880 roku na Z\u0142otych G\u00f3rach wzniesiono pierwsz\u0105 wie\u017c\u0119 obserwacyjn\u0105. Magia G\u00f3r wci\u0105\u017c by\u0142a czynna i tak silna, i\u017c wielorakie stowarzyszenia a nawet plac\u00f3wki o\u015bwiatowe z ca\u0142ej okolicy organizowa\u0142y wycieczki na wyniesiony w magicznym miejscu punkt widokowy. To w\u0142a\u015bnie w okolicach tej wie\u017cy, w 1913 roku, obchodzono 25 rocznic\u0119 panowania cesarza Wilhelma II. W\u0142a\u015bnie tutaj rocznicowe pl\u0105sy i przem\u00f3wienia postanowi\u0142y urz\u0105dzi\u0107 dyrekcje szkolne z wielu okolicznych wsi. Dziatwa przybywa\u0142a t\u0142umnie przez wiele kolejnych lat, aby pota\u0144cowa\u0107 ku czci, lub wyznawa\u0107 tutaj swoj\u0105 pierwsz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Do\u015b\u0107, \u017ce stara wie\u017ca si\u0119 zu\u017cy\u0142a i w 1934 roku wzniesiono now\u0105. Ta zosta\u0142a wybudowana przez strzelc\u00f3w ze Szczytna. W czasie budowy jeden z nich spad\u0142 nawet na ziemi\u0119 tak nieszcz\u0119\u015bliwie, \u017ce zgin\u0105\u0142 na miejscu. Czort wie, czy to kl\u0105twa wci\u0105gni\u0119tej w czelu\u015b\u0107 przez wszystkich diab\u0142\u00f3w pi\u0119knej panny z mazurskiej legendy, wci\u0105\u017c dawa\u0142a o sobie zna\u0107, ale le\u015bnictwem Z\u0142ota G\u00f3ra kierowa\u0142 r\u00f3wnie nieszcz\u0119sny le\u015bniczy Kruppke.<\/p>\n

Miejscowa ludno\u015b\u0107 bardzo sobie ceni\u0142a osob\u0119 weso\u0142ego Jagermeistr’a. Jedyn\u0105 wad\u0105 sympatycznego Kruppke?go, jak zreszt\u0105 wielu innych Mazur\u00f3w, by\u0142a s\u0142abo\u015b\u0107 do nieco mocniejszych, ni\u017ali kobyle mleko trunk\u00f3w. Jednak\u017ce wci\u0105\u017c nie wiadomo, czy to w\u0119dr\u00f3wki po okolicznych karczmach, czy wskutek innych okoliczno\u015bci, sympatyczny le\u015bnik w 1941 roku, mia\u0142 nabawi\u0107 si\u0119 ostrego przezi\u0119bienia i w jego nast\u0119pstwie szybko zmar\u0142. To w\u0142a\u015bnie od tego czasu stanowisko le\u015bniczego w Z\u0142otej G\u00f3rze pozosta\u0142o nie obsadzone. Tym sposobem, niepostrze\u017cenie, znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w ca\u0142kiem ju\u017c powa\u017cnych czasach II wojny i przekaz\u00f3w, kt\u00f3re z ka\u017cdym, kolejnym rokiem staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej intryguj\u0105ce.<\/p>\n

\u015amierci\u0105 le\u015bnika, m\u00f3g\u0142 by\u0107 zainteresowany nikt inny, jak sam gauleiter Prus Wschodnich Erich Koch. W nast\u0119pnym 1942 roku, swoim osobistym rewirem \u0142owieckim og\u0142osi\u0142 tereny okolicznych nadle\u015bnictw. Na cztery, mocne spusty zamkni\u0119to cztery rejony lasu. By\u0142y to: Zimna Woda, Napiwoda, Koniuszyn i D\u0142u\u017cek. Ich nadle\u015bniczowie, Hoene z Koniuszyna, Rahm z Zimnej Wody i Ziegner z D\u0142u\u017cka, nie za bardzo z tego faktu zadowoleni, pr\u00f3bowali oprotestowa\u0107 decyzj\u0119 u innych notabli i w kolejnych urz\u0119dach. Narastaj\u0105cy konflikt z Kochem zako\u0144czy\u0142 si\u0119 dyscyplinarnym zwolnieniem le\u015bnik\u00f3w. Wszyscy trzej musieli szuka\u0107 zatrudnienia daleko poza Prusami Wschodnimi.<\/p>\n

Tymczasem za now\u0105 rezydencj\u0119 my\u015bliwsk\u0105 Koch obra\u0142 wci\u0105\u017c nieobsadzon\u0105 le\u015bnicz\u00f3wk\u0119 Z\u0142ota G\u00f3ra. W samych Z\u0142otych G\u00f3rach wybudowano mu i och\u0119do\u017cono imponuj\u0105c\u0105 chat\u0119 my\u015bliwsk\u0105. Wszystkiego dooko\u0142a pilnie strze\u017cono, do\u015b\u0107 wspomnie\u0107, \u017ce bywali tu go\u015bcie tak niepowszedni, jak Hermann Goering. Z czasem, my\u015bliwska chata coraz rzadziej trz\u0119s\u0142a si\u0119 od wybuch\u00f3w z\u0142o\u015bci i rado\u015bci wielkiego \u0142owczego i narkomana III Rzeszy. Go\u015bci by\u0142o coraz mniej, o miejscu b\u0142ogiego odosobnienia zapominano coraz bardziej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wie zapewne, i\u017c Koch m\u00f3g\u0142 ukry\u0107 w tej okolicy zrabowane na wschodzie dobra o znacznej warto\u015bci. Wielokrotnie podejmowany temat, znany jest w \u015brodowisku poszukiwaczy nie od dzisiaj. Tym razem rzecz idzie nie o to, czy i gdzie dok\u0142adnie TO jest, gdy\u017c pewne odkrycia, jakie przez ostatnie lata mia\u0142y miejsce w tym rejonie, zdaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 teori\u0119, je\u015bli nie o prywatnym skarbczyku, to o depozycie o innej ni\u017c materialna warto\u015bci, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 by\u0107 tu z\u0142o\u017cony pami\u0119tnej dla by\u0142ych Prus Wschodnich zimy 1945 roku.<\/p>\n

\"He\u0142m<\/a>

He\u0142m i ogniwo g\u0105sienicy Goliath’a. \u015awiadectwo zaci\u0119tych walk na linii rzeki Omulew<\/p><\/div>\n

Ju\u017c 21 stycznia tego w\u0142a\u015bnie roku, oddzia\u0142y radzieckie, prowadzi\u0142y tu niezwykle ci\u0119\u017ckie walki z oddzia\u0142ami niemieckiej dywizji pancernej ?Grossdeutschland?. Niewielki Wielbark, broniony by\u0142 tak\u017ce przez inn\u0105 przez pancern\u0105 grup\u0119 bojow\u0105 ?Von Einem?, wydzielon\u0105 z 24. Dywizji Pancernej. Grupa ta broni\u0142a rejonu wsi Prze\u017adzi\u0119k Wielki, staraj\u0105c si\u0119 zaryglowa\u0107 dost\u0119p do centrum rozleg\u0142ego kompleksu le\u015bnego, w kt\u00f3rego to tych samych ost\u0119pach, na pocz\u0105tku Wielkiej Wojny zagin\u0119\u0142a rosyjska armia, nieszcz\u0119snego genera\u0142a Samsonowa. Nieco wcze\u015bniej, 19 stycznia, grupa ?Von Einem? zaatakowa\u0142a prawe skrzyd\u0142o szturmuj\u0105cego Olsztyn, 3. Korpusu Kawalerii Gwardii genera\u0142a O\u015blikowskiego. Rosjanie jednak, po pocz\u0105tkowym zaskoczeniu, zdo\u0142ali odeprze\u0107 niemieck\u0105 zaczepk\u0119.<\/p>\n

Tymczasem ci\u0119\u017ckie walki o tak naprawd\u0119 ma\u0142o istotny z powod\u00f3w taktycznych Wielbark, trwa\u0142y ca\u0142\u0105 noc z 21 na 22 stycznia. Rosyjski genera\u0142 Gorbatow o zdobywaniu Wielbarka napisa\u0142: 'W Wielbarku natrafili\u015bmy na zaci\u0119ty op\u00f3r. Tu, nad rzek\u0105 Omulew, nieprzyjaciel mia\u0142 zawczasu przygotowane pozycje z dwoma rowami strzeleckimi i dwoma szeregami drutu kolczastego. Miasto p\u0142on\u0119\u0142o podpalone przez faszyst\u00f3w. Sforsowawszy rzek\u0119, zdobyli\u015bmy je manewrem oskrzydlaj\u0105cym od wschodu i zachodu.’<\/em> Tymczasem czo\u0142gista niemieckiej dywizji ?Grossdeutschland?, te same walki wspomina nast\u0119puj\u0105co: ’\u015amiertelnie znu\u017ceni dotarli\u015bmy do Wielbarku. Przed miasteczkiem by\u0142y rzeczywi\u015bcie gotowe stanowiska obronne dla piechoty i czo\u0142g\u00f3w. B\u0142yskawicznie obsadzili\u015bmy je i odsapn\u0119li\u015bmy z ulg\u0105. Tu b\u0119dzie mo\u017cna si\u0119 broni\u0107, przynajmniej przez jaki\u015b czas. Od kilku dni by\u0142o wyj\u0105tkowo zimno. Mr\u00f3z poni\u017cej 20 stopni. W czasie jazdy w czo\u0142gu jest przynajmniej ciep\u0142o, ale na postoju ka\u017cde dotkni\u0119cie pancerza parzy jak wrz\u0105tek. A co m\u00f3wi\u0107 o piechocie. Od kliku dni nie mieli\u015bmy nic gor\u0105cego w ustach. Kto\u015b wydoi\u0142 krow\u0119 i przyni\u00f3s\u0142 po kubku ciep\u0142ego mleka. Jego smak pami\u0119tam do dzisiaj. Za naszymi plecami pali\u0142 si\u0119 Wielbark. \u0141uny po\u017car\u00f3w wida\u0107 by\u0142o ze wszystkich stron, a my szcz\u0119kali\u015bmy z zimna. Rozpalenie ogniska nie wchodzi\u0142o w og\u00f3le w rachub\u0119. Natychmiast zasypa\u0142by nas grad pocisk\u00f3w z mo\u017adzierzy. O \u015bwicie zostali\u015bmy obudzeni przez huk silnik\u00f3w samolot\u00f3w. Kilkadziesi\u0105t szturmowc\u00f3w lecia\u0142o na p\u00f3\u0142noc. Odg\u0142osy wybuch\u00f3w bomb u\u015bwiadomi\u0142y nam, \u017ce atak nast\u0105pi\u0142 gdzie\u015b blisko. Warto doda\u0107, i\u017c ca\u0142o\u015b\u0107 tego zgrupowania karmiono informacjami o ostatnim bastionie, jakim mai\u0142y by\u0107 te okolice, dzi\u0119ki kt\u00f3remu losy wschodniopruskiej kampanii mia\u0142y odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 na korzy\u015b\u0107 obro\u0144c\u00f3w’.<\/em> W \u015brodku lasu, nieopodal nieistniej\u0105cej od lat wsi Ma\u0142ga Piec, na zawsze pozosta\u0142 w\u00f3z dow\u00f3dcy kompanii saper\u00f3w dywizji Gross Deutschland. To bardzo wa\u017cny \u015blad w naszych poszukiwaniach. To w\u0142a\u015bnie do pewnej grupy \u017co\u0142nierzy tej jednostki nale\u017ca\u0142 zniszczony, by\u0107 mo\u017ce przez rosyjskie samoloty wspominane przez pancerniaka tej os\u0142awionej, niemieckiej dywizji, pojazd.<\/p>\n

\"Za\u0142oga<\/a>

Za\u0142oga czo\u0142gu Pantera stoj\u0105cego w Jedwabnie w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a<\/p><\/div>\n

Dalej czytamy: ’Przed po\u0142udniem od strony Chorzel wyszed\u0142 wspierany przez czo\u0142gi atak radzieckiej piechoty. Ten odbili\u015bmy bez trudu. W lesie, na szosie, czo\u0142gi wroga nie mog\u0142y rozwin\u0105\u0107 szyku. \u015aci\u015bni\u0119te na drodze by\u0142y \u0142atwym celem dla naszych dzia\u0142. B\u0142ysn\u0105\u0142 ogie\u0144, kilka pojazd\u00f3w stan\u0119\u0142o w p\u0142omieniach. Zaciek\u0142e ataki wroga trwa\u0142y ca\u0142y dzie\u0144. Urra! Urra! ? poprzez huk wybuch\u00f3w i trzask broni maszynowej s\u0142ycha\u0107 by\u0142o krzyk rosyjskiej piechoty. Zaciek\u0142e walki trwa\u0142y jeden dzie\u0144, potem drugi. \u017bo\u0142nierze tego zgrupowania , nie\u015bwiadomi niczego zabezpieczali ty\u0142y grupy, kt\u00f3ra pod\u0105\u017ca\u0142a, jak si\u0119 zdaje t\u0105 sam\u0105 le\u015bn\u0105 szos\u0105, w nie do ko\u0144ca zweryfikowanym kierunku. Wi\u0119kszo\u015bci z tej grupy, mimo to nie uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 do celu, by\u0107 mo\u017ce miejsca, kt\u00f3re mieli obsadzi\u0107: Bronili\u015bmy si\u0119, ale niepokoj\u0105ce wie\u015bci dociera\u0142y do naszych uszu. S\u0142abo obsadzony przez wojsko Szczycie\u0144ski Rejon Umocniony, kt\u00f3ry mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z zap\u00f3r broni\u0105cych dost\u0119pu do Prus Wschodnich, zosta\u0142 w kilku miejscach prze\u0142amany. Grozi\u0142o nam okr\u0105\u017cenie. Przyszed\u0142 rozkaz ? grza\u0107 silniki. Grza\u0107 silniki ,ale czym? Wiele woz\u00f3w mia\u0142o ju\u017c resztki paliwa w bakach. Po p\u00f3\u0142nocy ruszyli\u015bmy. Najwy\u017cszy czas, pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia zaciska\u0142 si\u0119. Z Wielbarka do Szczytna niby niedu\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107, 20 kilometr\u00f3w, ale wtedy droga zakorkowana by\u0142a furmankami uciekinier\u00f3w i ci\u0119\u017car\u00f3wkami wojskowymi do tego stopnia, \u017ce jechali\u015bmy jak za pogrzebem. Kolumna czo\u0142g\u00f3w porwa\u0142a si\u0119, za moim wozem jecha\u0142y tylko dwa. Niewielka grupa stopnia\u0142a jeszcze bardziej. Tylko nieliczni osi\u0105gn\u0119li zamierzony cel.’\u00a0<\/em>Jako, \u017ce nie by\u0142o ich tak wiele, jednym z nich, mog\u0142o by\u0107 miejsce, przyci\u0105gaj\u0105ce ka\u017cdego ju\u017c od wielu dziesi\u0119cioleci.<\/p>\n

Zdobycie Wielbarka oznacza\u0142o ostateczne prze\u0142amanie niemieckiej linii obrony zorganizowanej wzd\u0142u\u017c wij\u0105cej si\u0119 tutaj meandrami rzeki Omulew. Dalej historia potoczy\u0142a si\u0119 podobnie, jak w ca\u0142ych Prusach Wschodnich. Tymczasem wiosn\u0105 1945 roku w okolicy pojawi\u0142 si\u0119, dobrze uzbrojony oddzia\u0142, tak go roboczo nazwijmy niemieckiego ?Wehrwolfu?. Nie by\u0142a to czysto propagandowa dzia\u0142alno\u015b\u0107, maj\u0105ca na celu zastraszenie ludno\u015bci cywilnej. Wiemy, \u017ce aktywno\u015b\u0107 tej organizacji, by\u0142a mocno przereklamowana jeszcze w czasie, kiedy dzia\u0142a\u0142a na terenach tzw. ziem odzyskanych. Legendy, jakie naros\u0142y przez kolejne lata, by\u0142y jedynie umiej\u0119tnie wyolbrzymianym strachem przed tajemnicz\u0105, post hitlerowsk\u0105 organizacj\u0105 odwetow\u0105.<\/p>\n

Tymczasem to w\u0142a\u015bnie w lasach nad Omulwi\u0105, swoje legowiska przygotowa\u0142o i wydajnie eksploatowa\u0142o tajemnicze Komando ?Goldberg?, czyli jak\u017ce by inaczej – ?Z\u0142ota G\u00f3ra?. Dow\u00f3dc\u0105 dobrze zorganizowanej niemieckiej partyzantki zosta\u0142 tajemniczy ?le\u015bniczy? Horst Tabert. Oddzia\u0142 mia\u0142 podlega\u0107 niejakiemu kapitanowi Braese z Nidzicy. Dla zapewnienia oddzia\u0142owi skutecznej bazy do wszelkich dzia\u0142a\u0144, du\u017cym nak\u0142adem si\u0142 i \u015brodk\u00f3w oraz du\u017co wcze\u015bniej przygotowano kilka, niezwykle rozbudowanych i doskonale zaopatrzonych le\u015bnych kryj\u00f3wek. Okolice le\u015bnej siedziby Kocha, gdy\u017c tutaj mia\u0142 zmierza\u0107 rozbity pod Ma\u0142g\u0105 oddzia\u0142, flankowa\u0142y dwa umocnione stanowiska. Schron g\u0142\u00f3wny znajdowa\u0142 si\u0119 oko\u0142o 400 metr\u00f3w na zach\u00f3d od le\u015bnicz\u00f3wki Majna G\u00f3ra, kolejny by\u0142 po\u0142o\u017cony oko\u0142o 1300 metr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od le\u015bnicz\u00f3wki Z\u0142ota G\u00f3ra. Pocz\u0105tkowo uzbrojenie komanda sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z karabinu maszynowego, karabin\u00f3w, pistolet\u00f3w maszynowych, pistolet\u00f3w, materia\u0142\u00f3w wybuchowych, granat\u00f3w r\u0119cznych oraz du\u017cych zapas\u00f3w amunicji. Arsena\u0142 ten wystarczy\u0142by do uzbrojenia znacznie wi\u0119kszej ilo\u015bci ludzi, czyli oddzia\u0142u, kt\u00f3ry jak si\u0119 wydaje mia\u0142 by\u0107 znacznie silniejszy. Ka\u017cdy cz\u0142onek tej grupy dysponowa\u0142 uniformem letnim i zimowym, ubraniem maskuj\u0105cym oraz ubraniem cywilnym… W celu zaprowiantowania grupy zakupiono znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 mi\u0119sa od okolicznych rze\u017anik\u00f3w. Dostarczono te\u017c sporo suchej kie\u0142basy, konserw, ziemniak\u00f3w, chleba, spirytusu, tytoniu itp. d\u00f3br. Dlaczego?<\/p>\n

Bardzo wa\u017cny w naszych poszukiwaniach jest fakt, i\u017c jeszcze 18 stycznia 1945 roku, kiedy dooko\u0142a wojowano na ca\u0142ego, nast\u0105pi\u0142a, pierwsza zbi\u00f3rka tej grupy. Je\u015bli nawet mia\u0142a to by\u0107 jednostka sabotuj\u0105ca pod szyldem Wehrwolfu, co najmniej dziwnym jest kolejny fakt, i\u017c na miejsce spotkania dotar\u0142o tylko trzech jej cz\u0142onk\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce sta\u0142o si\u0119 tak, gdy\u017c ich koledzy w tym czasie mieli zupe\u0142nie inne problemy. Czy walczyli o nawi\u0105zanie kontaktu z oczekuj\u0105c\u0105 ich grupk\u0105 jeszcze w mundurach dywizji Grossdeutschland? Ich dow\u00f3dca, niejaki Tabert, nie mia\u0142 powod\u00f3w do zadowolenia. Jednak\u017ce po up\u0142ywie dw\u00f3ch dni, obsada zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 w tajemniczy spos\u00f3b i po przej\u015bciu fali atakuj\u0105cych Rosjan, wci\u0105\u017c niewielka, tajemnicza grupa zapad\u0142a w okolicznych lasach. By\u0107 mo\u017ce, korzystaj\u0105c tak\u017ce z tego, co pozosta\u0142o po zniszczonym pod Ma\u0142g\u0105 transporcie, na kt\u00f3rego kierunku jazdy le\u017ca\u0142a le\u015bna siedziba, pierwsz\u0105 i w zasadzie jedyn\u0105 akcj\u0119 przeprowadzono dopiero w kwietniu 1945 r.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas, gdzie\u015b pomi\u0119dzy Muszakami a Napiwod\u0105, w samym sercu lasu, grupa wysadzi\u0142a rosyjski poci\u0105g, nadchodz\u0105cy z oczekiwanym tutaj d\u0142ugo zaopatrzeniem. Uczyni\u0142a to tak fachowo i skutecznie, \u017ce z tor\u00f3w wypad\u0142a lokomotywa i kilka wagon\u00f3w, niszcz\u0105c wszystko dooko\u0142a. Miejsce wysadzenia i jego skutki dobrano tak, \u017ce naprawa rzeczywi\u015bcie stanowi\u0142a spore wyzwanie organizacyjne. Usuwanie skutk\u00f3w eksplozji zaj\u0119\u0142o a\u017c trzy dni… Do prac musiano zaanga\u017cowa\u0107 wszystkie wolne r\u0119ce. Rosjanie pracowali dzie\u0144 i noc, aby uruchomi\u0107 wa\u017cne strategicznie po\u0142\u0105czenie kolejowe. W grupie sabota\u017cowej musieli znajdowa\u0107 si\u0119 fachowcy, czyli ludzie, kt\u00f3rzy mieli spore do\u015bwiadczenie saperskie. Po tej akcji, tak dobrze zorganizowane komando, jak gdyby korzystaj\u0105c z sytuacji, jaka powsta\u0142a po eksplozji poci\u0105gu, zapad\u0142o si\u0119 pod ziemi\u0119. By\u0142 to \u0142ab\u0119dzi \u015bpiew ca\u0142ej i jedynej, sabota\u017cowej dzia\u0142alno\u015bci tej grupy. Komando ?Goldberg? pilnowa\u0142o bowiem czego\u015b, co z\u0142o\u017cono w rejonie Z\u0142otych G\u00f3r i stamt\u0105d wywieziono lub porzucono, kiedy wynik wojny okaza\u0142 si\u0119 niekorzystny dla obro\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Odk\u0142adaj\u0105c na bok spekulacje, co i kto ukry\u0142 w rejonie Z\u0142otych G\u00f3r nale\u017cy przyj\u0105\u0107, i\u017c w tej okolicy dzia\u0142a\u0142a nie bez powodu doskonale zorganizowana grupa i nie koniecznie zwi\u0105zana z Wehrwolfem. Umiej\u0119tne wysadzenie w powietrze rosyjskiego poci\u0105gu, zaopatrzenie w r\u00f3\u017cnorodne umundurowanie oraz spore ilo\u015bci \u015brodk\u00f3w przetrwania dowodzi, \u017ce misja jak\u0105 mia\u0142a wype\u0142ni\u0107 by\u0142a dla Niemc\u00f3w o tyle wa\u017cna, \u017ce jeszcze na etapie obrony tego rejonu Prus podj\u0119to niewyja\u015bnione dot\u0105d dzia\u0142ania. Wyszkoleni jak ma\u0142o kto, \u017co\u0142nierze z dywizji ?Grossdeutschland? szukali tutaj kontaktu z lud\u017ami, kt\u00f3rzy oczekiwali albo transportu albo wzmocnienia oddzia\u0142u dla przeprowadzenia akcji o du\u017cym znaczeniu.<\/p>\n

Czy by\u0142y to skarby Ericha Kocha, czy jak si\u0119 ostatnio twierdzi – wa\u017cne archiwa – tego dowiemy si\u0119 w\u00f3wczas, kiedy oczywi\u015bcie zostan\u0105 odnalezione. Niemy \u015bwiadek tamtych dni, to stalowy proporczyk z wozu bojowego dow\u00f3dcy kompanii saper\u00f3w dywizji ?Grossdeutschland? odnaleziony wraz z innymi \u015bladami w pobli\u017cu ma\u0142ej, nieistniej\u0105cej od p\u00f3\u0142wieku, le\u015bnej osady. Ten panzerwagen, jak inne nigdy nie dotar\u0142 do miejsca swojego przeznaczenia. By\u0107 mo\u017ce dlatego Z\u0142ote G\u00f3ry wci\u0105\u017c jeszcze pe\u0142ne s\u0105… no sami przecie\u017c wiecie czego. A mo\u017ce zadania, jakie wype\u0142niali niemieccy saperzy nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z legend\u0105 Z\u0142otych G\u00f3r? Ot nadlecia\u0142 szturmowik (rosyjski samolot szturmowy), rzuci\u0142 bomb\u0119 i po krzyku. Magnetyzm Z\u0142otych G\u00f3r od lat przyci\u0105ga. W niewyja\u015bniony spos\u00f3b dzia\u0142a\u0142a na wyobra\u017ani\u0119, wraz z legendami daj\u0105c pow\u00f3d do wielu spekulacji. Sk\u0105d bowiem Ba\u015b\u0144 o Z\u0142otych G\u00f3rach? No i kto je tak pi\u0119knie nazwa\u0142?<\/p>\n

\"fot4\"<\/a>

Nieistniej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Jedwabnie<\/p><\/div>\n

\"fot7\"<\/a>

Za\u0142oga czo\u0142gu Pantera stoj\u0105cego w Jedwabnie w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a<\/p><\/div>\n

Na koniec pytanie dotycz\u0105ce uciekaj\u0105cego spod Wielbarka czo\u0142gu Panther pochodz\u0105cego z opisywanej tu niemieckiej dywizji pancernej Gro\u00dfdeutschland, stoj\u0105cego w Jedwabnie dnia 20 stycznia 1945r. Wida\u0107 komin na budynku nieistniej\u0105cego ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego w Jedwabnie uwieczniony przez fotografuj\u0105cego za\u0142og\u0119 Pantery. Rosjanie cz\u0119sto niszczyli zabudowania w r\u00f3\u017cnych miastach dla cel\u00f3w propagandowych, dla wt\u00f3rnych realizacji filmowych opiewaj\u0105cych trud zdobywc\u00f3w. W przypadku ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego w Jedwabnie by\u0142o zapewne inaczej. Skoro w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a stan\u0119\u0142y dwa niemieckie czo\u0142gi, a na jego wie\u017cy umieszczono karabin maszynowy kiedy wr\u00f3g pr\u00f3bowa\u0142 atakowa\u0107 Jedwabno, zosta\u0142 ostrzelany przez rosyjsk\u0105 artyleri\u0119 czy czo\u0142gi, kt\u00f3re nadesz\u0142y z frontu ci\u0105gn\u0105cego wzd\u0142u\u017c rzeki Omulew post\u0119puj\u0105c za cofaj\u0105cymi si\u0119 niemieckimi jednostkami. Mo\u017ce tak\u017ce za dywersantami, kt\u00f3rzy tu jeszcze w mundurach, chwil\u0119 potem znajd\u0105 si\u0119 w okolicach le\u015bnicz\u00f3wki Ericha Kocha?<\/p>\n

Bibliografia:<\/span> ’Z\u0142ote G\u00f3ry’, S\u0142awomir Ambroziak w Kurek Mazurski 2008;\u00a0<\/span>’Ucieczka Komando Godlberg’, Damian Czerniewicz w Odkrywca 2007; 'Uciekaj\u0105cy czo\u0142g’ \u00a0Zbigniew Janczewski\u00a0w Kurek Mazurski 2007<\/span><\/p>\n

Damian Czerniewicz<\/em><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jedwabno i s\u0105siednie miejscowo\u015bci pe\u0142ne s\u0105 niemo\u017cliwych tajemnic. Poszukiwaczom przesz\u0142o\u015bci […]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":11674,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[25,23],"tags":[],"class_list":["post-11670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-turystyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/11670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/comments?post=11670"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/11670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11735,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/11670\/revisions\/11735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/media\/11674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/media?parent=11670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/categories?post=11670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/tags?post=11670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}