{"id":11304,"date":"2016-01-18T18:23:46","date_gmt":"2016-01-18T17:23:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.jedwabno.pl\/?p=11304"},"modified":"2016-01-18T18:23:46","modified_gmt":"2016-01-18T17:23:46","slug":"rezerwat-lesny-deby-napiwodzkie-swiety-gaj-galindow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/11304\/rezerwat-lesny-deby-napiwodzkie-swiety-gaj-galindow","title":{"rendered":"Rezerwat le\u015bny ?D\u0119by Napiwodzkie” – \u015awi\u0119ty Gaj Galind\u00f3w ?"},"content":{"rendered":"

Zadziwiaj\u0105 swoj\u0105 liczebno\u015bci\u0105 i obecno\u015bci\u0105 na tak niewielkiej przestrzeni. Jest ich ponad 60, licz\u0105 niemal 400 lat, \u015brednica pnia osi\u0105ga u niekt\u00f3rych ok 6 metr\u00f3w ? d\u0119by Rezerwatu le\u015bnego ?D\u0119by Napiwodzkie? s\u0105 wyj\u0105tkowe pod wieloma wzgl\u0119dami.<\/strong><\/p>\n

\"DSC_7807\"<\/a>Rezerwat po\u0142o\u017cony jest w ca\u0142o\u015bci w gminie Jedwabno, 300m od szosy Jedwabno ? Nidzica, 5 km od Jedwabna, mi\u0119dzy wsi\u0105 Kot a Nowe Borowe, w Le\u015bnictwie Nowy Las. To raptem nieco ponad 37 ha ostoi ale jak\u017ce inspiruj\u0105cej, pe\u0142nej tajemnic odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci. Te pomnikowe drzewa to tak\u017ce 200 letnie sosny i inne r\u00f3wnie wspania\u0142e okazy. Mimo niewielkiej powierzchni trzyma si\u0119 tu a\u017c 13 gatunk\u00f3w drzew i 9 gatunk\u00f3w krzew\u00f3w.<\/span><\/span><\/span> Co te\u017c jest przyczyn\u0105 takiej obfito\u015bci przyrodniczej? Trzeba tu wspomnie\u0107 o bardzo wa\u017cnym elemencie tajemniczej uk\u0142adanki. Wszystkie te wspania\u0142o\u015bci siedz\u0105 na obecnym tu, niezwykle rzadkim tworze morfologicznym, kt\u00f3ry sam w sobie stanowi nie lada atrakcj\u0119. <\/span><\/span><\/span>Centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rezerwatu stanowi bowiem dobrze widoczny, ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 po\u0142udnikowo, tzw. wa\u0142 ozowy o wysoko\u015bci a\u017c oko\u0142o 10 m. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00d3w pe\u0142en ziemskiej energii 'oz’ otaczaj\u0105 spadki z naturalnymi rowami odwadniaj\u0105cymi, kt\u00f3re nadmiar w\u00f3d oddaj\u0105 do przep\u0142ywaj\u0105cej po wschodniej stronie rzeki Czarnej<\/span><\/span><\/span>. Wa\u0142 powsta\u0142 podczas 'chwilowego’ postoju l\u0105dolodu a na skutek osadzania piasku, \u017cwiru i innej drobnicy skalnej przez wody sp\u0142ywaj\u0105ce pod lodowcem czy stoj\u0105ce w jego szczelinach. Tak udany morfologiczny tw\u00f3r przez tysi\u0105clecia ho\u0142ubi\u0142 drzewa mniej popularne w naszej krainie. Pomnikowe d\u0119by wyst\u0119puj\u0105 nie tylko w rezerwacie. Wzd\u0142u\u017c szosy Jedwabno – Olsztynek w skrajni drogi tak\u017ce stoj\u0105 pot\u0119\u017cne d\u0119by. Aleja d\u0119bowa w nieodleg\u0142ej od Jedwabna wsi D\u0142u\u017cek, to a\u017c 37 drzew o obwodach od 170 – 400 cm. Opr\u00f3cz d\u0119b\u00f3w s\u0105 tak\u017ce 3 pot\u0119\u017cne klony i 2 lipy. Najwi\u0119kszym d\u0119bem o obwodzie ponad 6 metr\u00f3w i wysoko\u015bci 26, jest drzewo rosn\u0105ce przy lokalnym mostku we wspomnianej wsi D\u0142u\u017cek.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"DSC_7809\"<\/a>Czy\u017cby to jakowa\u015b prastara energia kumuluje si\u0119 w tym miejscu od stuleci ustawiaj\u0105c ca\u0142y korow\u00f3d niezwykle rzadkiej ro\u015blinno\u015bci a dzisiaj tak\u017ce zwierz\u0105t? Mimo \u017ce rezerwat D\u0119by Napiwodzkie po\u0142o\u017cony jest w odleg\u0142o\u015bci zaledwie 300 m od szosy Jedwabno?Nidzica, to teren odludny, na kt\u00f3rym wiele gatunk\u00f3w zwierz\u0105t wci\u0105\u017c odnajduje bezpiecze\u0144stwo i schronienie. Razem to a\u017c 17 gatunk\u00f3w ssak\u00f3w, 68 ptak\u00f3w, 4 gad\u00f3w, 4 p\u0142az\u00f3w oraz 25 motyli. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119 gatunki bardzo rzadkie, zagro\u017cone i w Polsce i Europie jak chocia\u017cby wilk<\/span><\/span><\/span>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Dotychczas w rezerwacie D\u0119by Napiwodzkie i na terenie proponowanym do w\u0142\u0105czenia do rezerwatu stwierdzono 20 gatunk\u00f3w mszak\u00f3w i 215 gatunk\u00f3w ro\u015blin naczyniowych. Obecne s\u0105 licznie gatunki obj\u0119te \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 jak lilia z\u0142otog\u0142\u00f3w, wawrzynek wilcze\u0142yko i podkolan bia\u0142y. W rezerwacie zamieszka\u0142y tak\u017ce bardzo rzadkie w skali kraju ro\u015blinki jak niespotykana \u0142atwo czartawa drobna, czujny skrzyp zimowy czy pi\u0119kna gwiazdnica d\u0142ugolistna. To oczywi\u015bcie d\u0105b szypu\u0142kowy, grab zwyczajny, klon zwyczajny, buk zwyczajny, sosna zwyczajna, \u015bwierk pospolity. Bardzo rozwini\u0119ta jest tak\u017ce warstwa krzew\u00f3w, z dominacj\u0105 leszczyny, szak\u0142aka pospolitego i trzmieliny brodawkowatej. W dolinie leniwie p\u0142yn\u0105cej rzeki Czarnej i w obni\u017ceniach okolicy stoi \u0142\u0119g jesionowo-olchowy porastaj\u0105c wysoko zalegaj\u0105cy poziom w\u00f3d gruntowych.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"DSC_7792\"<\/a>W rezerwacie D\u0119by Napiwodzkie wyr\u00f3\u017cniono dotychczas a\u017c ponad 100 gatunk\u00f3w porost\u00f3w ? tzw. grzyb\u00f3w zlichenizowanych. Dlaczego tak niewielki obszar zabezpiecza populacje tak wielu rzadkich gatunk\u00f3w? Opr\u00f3cz 14 gatunk\u00f3w chronionych oraz porost\u00f3w zagro\u017conych wymarciem odnotowano tu liczn\u0105 grup\u0119 charakterystyczn\u0105 dla dobrze zachowanych zbiorowisk le\u015bnych.\u00a0<\/span><\/span><\/span>Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca jest tzw. lichenobiota starych d\u0119b\u00f3w obejmuj\u0105ca wiele gatunk\u00f3w bardzo rzadkich w kraju. W rezerwacie wyst\u0119puje <\/span><\/span><\/span>granicznik p\u0142ucnik<\/span><\/span><\/span>, dla kt\u00f3rego le\u015bnicy wyznaczyli stref\u0119 ochrony. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje gatunek z rodzaju brunatka, podany niedawno jako nowy a w rezerwacie D\u0119by Napiwodzkie stwierdzony w 2012 r. Obficie wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c <\/span><\/span><\/span>paw\u0119\u017cnica \u0142useczkowata<\/span><\/span><\/span>, porost obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 i wymieraj\u0105cy w naszym kraju ? to najwy\u017csza kategoria na tzw. czerwonej li\u015bcie.<\/span><\/span><\/span> Na starych d\u0119bach stwierdzono rzadkie i zagro\u017cone w skali kraju gatunki z czerwonej listy czyli trz\u0119saka listkowatego i boczniaka \u0142y\u017ckowatego. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce tak wybitne walory przyrodnicze i nieznana nam energia tego miejsca skupia\u0142y tak\u017ce uwag\u0119 naszych poprzednik\u00f3w – pruskich Galind\u00f3w, kt\u00f3rych rodzinne lauksy rozsiane by\u0142y dooko\u0142a dzisiejszego Jedwabna, gdzie niegdy\u015b sta\u0142 ich obronny gr\u00f3d a okoliczna populacja chroni\u0142a si\u0119 w nim w czasie zagro\u017cenia. W czasie ostro\u017cnego spaceru po rezerwacie odkrywamy tu regularne, o sporej \u015brednicy zag\u0142\u0119bienie, czy te\u017c nieck\u0119. Stoj\u0105c w \u015brodku tego obni\u017cenia widzimy otaczaj\u0105ce je w r\u00f3\u017cnej odleg\u0142o\u015bci d\u0119by, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 spogl\u0105da\u0107 na nas i wcale nie tak cicho szepta\u0107 o przesz\u0142o\u015bci tego miejsca. D\u0119by wyros\u0142y wszak z innych d\u0119b\u00f3w, kt\u00f3re ros\u0142y tu kolejne kilkaset lat przed nimi. Taka ich obfito\u015b\u0107 musia\u0142a wzbudza\u0107 zainteresowanie i przyci\u0105ga\u0107 znacznie wcze\u015bniej… <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Drzewa wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 z lud\u017ami od zarania dziej\u00f3w. U pruskich plemion drzewo by\u0142o symbolem odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia, staj\u0105c si\u0119 pierwsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 cz\u0142owieka w og\u00f3le. Pod \u015bwi\u0119tymi drzewami odbywa\u0142y si\u0119 ceremonie religijne, pod nimi chowano tak\u017ce zmar\u0142ych… Kultem otaczano lipy oraz d\u0119by. Lipa by\u0142a uwa\u017cana za drzewo opieku\u0144cze zwi\u0105zane z kultem kobieco\u015bci za\u015b d\u0119by za symbol pot\u0119gi. By\u0142o to \u015bwi\u0119te drzewo pruskiego boga Perkuna, boga wojny i burz. Galindowie z wielk\u0105 atencj\u0105 czcili si\u0142y przyrody, s\u0142o\u0144ce, ksi\u0119\u017cyc, gwiazdy, ogie\u0144, dzikie zwierz\u0119ta i ro\u015bliny. Wielkim szacunkiem otaczali przodk\u00f3w, wierz\u0105c, \u017ce dusze m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy odeszli do krainy przodk\u00f3w zamkni\u0119te s\u0105 w starych d\u0119bach.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"DSC_7721\"<\/a>Szczeg\u00f3lna cze\u015b\u0107 religijna, jaka otacza\u0142a drzewa, nie mia\u0142a sobie r\u00f3wnych we wszystkich kulturach przedchrze\u015bcija\u0144skiej Europy. Jak twierdz\u0105 badacze obiektem sakralnym by\u0142y nie same ro\u015bliny, lecz to, co uosabia\u0142y, lub b\u00f3stwo, kt\u00f3rego by\u0142y domem. Niekwestionowane pierwsze\u0144stwo w tej mierze nale\u017ca\u0142o do d\u0119b\u00f3w po\u0142\u0105czonych nierozerwaln\u0105 wi\u0119zi\u0105 z gromow\u0142adnym Perunem, kt\u00f3ry obiera\u0142 je za sw\u0105 siedzib\u0119. Zapisano w kronikach, i\u017c d\u0105b taki r\u00f3s\u0142 w miejscowo\u015bci Romowe w Prusach. Jednak\u017ce naukowcy dowodz\u0105, i\u017c kult nie ogranicza\u0142 si\u0119 do jednego drzewa, rozci\u0105gaj\u0105c si\u0119 na wi\u0119kszy obszar. Swoje \u015bwi\u0119te gaje mieli nie tylko Prusowie ale tak\u017ce Celtowie, Germanie, Litwini czy mieszka\u0144cy \u017bmudzi. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wobec tego, czy tak rozleg\u0142y d\u0119bowy gaj, jakim do dzisiaj jest rezerwat otoczony podmok\u0142ymi \u0142\u0119gami, niegdy\u015b bagnami zapewne czyli trudno dost\u0119pny a przez to tym bardziej atrakcyjny pod wzgl\u0119dem bezpiecze\u0144stwa uprawiania kultu i samego sacrum m\u00f3g\u0142 nie by\u0107 tak potraktowany przez naszych poprzednik\u00f3w? By\u0107 mo\u017ce z turystyczn\u0105 pielgrzymk\u0105 religijn\u0105 \u015bci\u0105ga\u0142y tu nawet plemiona z odleglejszych prowincji regionu? Pami\u0119taj\u0105c o wszelkich zasadach przebywania w le\u015bnym rezerwacie, trzeba oczywi\u015bcie samemu przekona\u0107 si\u0119 o walorach krajobrazowych i energetycznych tego miejsca, do czego zach\u0119camy, jak r\u00f3wnie\u017c do dyskusji o \u015bwi\u0119tym gaju Galind\u00f3w, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 tu… hm, a mo\u017ce nadal trwa niezmiennie?<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"DSC_7819\"<\/a>Jak zawsze przypominamy, i\u017c Gmina Jedwabno to obszar wyj\u0105tkowy, posiadaj\u0105cy szczeg\u00f3lne walory przyrodnicze, krajobrazowe, turystyczne i wypoczynkowe. Po\u0142o\u017cona prawie w \u015brodku Puszczy Napiwodzko ? Ramuckiej, wpisanej do europejskiej sieci Natura 2000 obejmuje obszary szczeg\u00f3lnej ochrony ptak\u00f3w i specjalne obszary ochrony siedlisk. Posiada a\u017c trzy rezerwaty przyrody, le\u017c\u0105ce w ca\u0142o\u015bci na terenie gminy, liczne pomniki przyrody, ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 ro\u015blin, zwierz\u0105t i grzyb\u00f3w ? tak\u017ce tych podlegaj\u0105cych prawnej ochronie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zadziwiaj\u0105 swoj\u0105 liczebno\u015bci\u0105 i obecno\u015bci\u0105 na tak niewielkiej przestrzeni. Jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":11306,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[24,23],"tags":[],"class_list":["post-11304","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przyroda","category-turystyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/11304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/comments?post=11304"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/11304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11319,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/posts\/11304\/revisions\/11319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/media\/11306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/media?parent=11304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/categories?post=11304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.jedwabno.pl\/jdbn_json_endpoint\/wp\/v2\/tags?post=11304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}